Önce "Kişisel Televizyon" (PTV) kavramını biraz
açıklamamız lazım. (Bu sözcük bizde henüz bilinmiyor
ve o yüzden rahatlıkla PTV = PayTV şeklinde yanlış
çağrışımlar yapılabilir.) Bu güne kadar bildiğimiz
paralı kanallar olsun açık kanallar olsun hep "Bir
yayıncının" hazırladığı içeriği bize sunan kanallar.
PPV de de tek tek istediğiniz bir film veya maç ayrı
bir bedel karşılığı izleniyor. Kişisel TV ise
"bilgisayar marifetiyle TV nizin size sadece
istediğiniz şeyleri göstermesi" esasına dayanıyor.
Çok kullanıcılı durumda (Windows nasıl her kulanıcı
için ayrı masaüstü hazırlayabiliyorsa) TV'niz de
evdeki her kullanıcı için ayrı ayrı o kullanıcının
isteklerine uygun yayınları gösterir hale geliyor
(Kullanıcıların farklı şifreleri var). Amerikada şu
an bunun en yaygın örnekleri ReplayTV ve TiVo
kutuları. Sistemin ana donanım unsurları Kişisel
Video Kayıtçısı (PVR) veya Digital Şebeke
Kayıtçıları denilen cihazlar. Bunlar ayrı cihaz veya
tümleşik halde bulunabiliyor. Kişisel Televizyon
sisteminin halk arasında "SmartTV (Akıllı
televizyon)" veya "Time Shifted Television (Zaman
kaydırmalı televizyon)", Hard Disk Recorders,
Television Portals veya On-Demand TV gibi çeşitli
isimleri var. Tabii sistem donanımı tanımı ile
servis tanımlarını birbirinden ayırmak lazım.
Kutu yersel digital yayının geldiği anten, uydu
alıcısı veya digital kablo alıcı kutusu ile
televizyonun arasına bağlanıyor. Microsoft'un Ofis
programlarındaki ikide bir araya giren "Personal
Assistant" gibi sizin yerinize araya girip "kanal
değiştiriyor, sizin ilginizi çekeceğini düşündüğü
programları kaydediyor ve daha sonra siz izlemeye
hazır olduğunuzda izlemenize yardım ediyor. Yani
basit bir "Digital Video Kayıtçısı" gibi
davranmıyor. Kendi başına kararlar verip uygulayan
yazılımlar bunlar. Hem ReplayTV hem de TiVo 'nun
ortak yönü "canlı yayın yedeklemesi yapması. Yani o
sırada canlı gösterilmekte olan bir yayını "dur,
geri sar, başa al" diyebiliyorsunuz. Bir yayını
kaydetmekte iken daha önce kaydedilmiş birini de
size gösterebiliyorlar. Yayınları kısa süreli
depolayabildiğiniz gibi uzun süreli depolama için
videoteype geçirebiliyorlar. EPG (Elektronik Yayın
Rehberi) kullanarak zaman kaydırmalı izleme veya
kayıtlama işlemlerini idare edebiliyorlar. . Şu anda
ReplayTV markalı ürünün üretimi durmuş. Yerine
mesela Panasonic'in "Showstopper" modelleri PV-HS1000
(20 saatlik) ve PV-HS2000 (30 saatlik) var. TiVo
Modelleri olarak ise Philips 'in PTV100/HDR112 (14
saat), HDR212 (20 saat), PTV300/HDR312 (30 saat), ve
HDR612 (60 saat). Sony'nin modeli SVR-2000 (30
saatlik). Thomson'un modeli (40 saatlik) Scenium
markasıyla üretiliyor ve sadece İngilterede
satılıyor.
TiVo Kişisel Televizyon Alıcısı (Personal Television
Receiver)
Bu cihaz gerçekten insanların televizyon izleme
adetlerini değiştirme yeteneğine sahip bir ürün.
Çünkü daha önce VHS teyplerle falan da kayıt
yapabilme imkanı vardı ama bu son derece uğraştırıcı
bir işti ve kullanımı hiç de pratik değildi. O
yüzden bu güne kadar pek az kimse sistemli olarak bu
kayıtlı izleme yöntemini kullanmayı denemiştir.
DirecTV aboneliği ile beraber aldığınızda $199-$399
gibi fiyatları olan bu cihazın kutusunu açtığınızda
içinden kocaman bir kitap ve bir sürüyle kablo
çıkıyor. Herşey eksiksiz bir şekilde düşünülmüş.
S/Video ve A/V kablolarının yanısıra koaksiyel RF
kablosu da verilmiş. 25' telefon kablosunu da
eklemeyi unutmamışlar. (Çünkü aşağıda anlatacağımız
gibi, cihazın gecenin bir yarısında bir yerlere
telefon etmesi gerekiyor.) Tabii kablo alıcınıza
uyumlandırmak üzere splitter gibi kısım cihaz ve
kablolar da var. Uzaktan kumandanın pilleri bile
unutulmamış.
Kullanım el kitabı oldukça karışık. Yani işi
bilmeyen birisi ona bakarak bu işin altından
kalkamaz.
Cihazın arkadan görünüşü şöyle....
Cihaz bir videoteyp cihazına göre çok daha küçük,
ince ve hiç gürültü yapmıyor. Teypi ileri, geri
sararken çıkarttığı gürültüye benzer bir gürültü bu
cihazda kesinlikle yok. Yanlız genişliği biraz
fazla. Boyutları şöyle..Eni 17" ,Derinliği 13" , ve
Yüksekliği 3.5".
TV (kablo/uydu) kanal değiştirme işlemlerini
yapabilmek için bu cihazlarla bağlantısı 3 türlü
gerçekleştirilebiliyor. DirecTV(ve benzeri)
aboneleri için "seri kablo" bağlantısı var, RCA TV
gibiler için TV kumanda kablosu var. Bunlardan
hiçbiri olmayanlar için de küçük bir Infrared
kumanda kablosu konmuş. Doğal olarak alıcı cihazın
uzaktan kumandası emüle ediliyor. Örneğin "07 enter"
der iseniz TiVo'nuz alıcınıza gerekli kanal
değişikliğini infrared kumanda ile gönderiyor. IR
alıcı tarafı TiVo'ya bağlı. Diğer tarafta ise bir
LED IR verici var. Tabii sistemi kurarken bu gözleri
birbiriyle konuşabilmesi için karşılıklı birbirini
görür yerleştirilmiş olması, bir de doğru
konuşabilecekleri kod seçiminin yapılmış olması
gerekiyor. (Tabii bu çok şık bir seçim değil çünkü
kimi cihazlarda bu iletişim oldukça vakit alıcı
olabiliyor.)
Her neyse, kablo seçimlerini ve bağlantılarını doğru
şekilde gerçekleştirdikten sonra fişi takıyorsunuuzz,
hemen TiVo konfigürasyon ekranı karşınızda. Önce
size bir "TiVolution" filmi gösteriyor, sonra ZIP
kodunuzu, saat sisteminizi filan öğrendikten sonra
kendi servis merkezini arıyor. Çok çabuk olduğunu
sanmayın. İşin bu kısmı 15 dakika kadar sürebiliyor.
Ondan sonra hangi kablo servisine bağlı olduğunuzu,
kablo cihazınızın ıcığını cıcığını soruyor. Bir kere
ekran menüleri aptalproof yapılmış ki kolay kolay
yanlış birşey yapamazsınız. Tüm bu sorgulamalar
bittikten sonra cihaz yine servise bağlanıyor ve 10
dakika kadar birşeyler yüklüyor. Daha sonra bu
yüklediklerini ayıklaması bir saat kadar sürüyor.
Tabii tüm bunlar ilk defa için. Yoksa daha sonraki
kullanımlarınızda cihaz tüm bu tip işlemleri sizi
rahatsız etmeden, izleme zamanınızı etkilemeden
yapmaya çalışıyor. Eğer kazara o telefonla arama
yaptığı sırada siz telefonu açarsanız hemen kendisi
devreden çıkıyor ve daha sonra siz aramadığınız
başka bir zamanda tekrar arıyor.
Cihazın güncellenmiş yayın bilgilerini alabilmesi
için telefonla bu işi yapan bir servise bağlanması
gerekiyor. (DirecTV gibi bir pakete abone iseniz bu
iş otomatik. Öbür türlü ayrıca telefonla hizmet
veren böyle bir servise abone olmanız gerekiyor.)
Dolayısıyla cihaz geceleri (siz uyurken) o çağrı
merkezini arayıp gerekli bilgileri arıyor. Chazı
satın aldığınızda bu iş ilk birkaç gün için
bedavadır. Ondan sonra ayda $9.95 isterler (veya
peşin paranız varsa $199 ile ömür boyu böyle bir
servisi alabilirsiniz. Ancak dikkat bu abonelik de
sizin değil TiVo kutunuzun ömrüyle sınırlıdır. Başka
bir cihaza terfi ettiğinizde yeni abonelik gerekir)
Kestirmeden söylemek gerekirse böyle bir aboneliğe
mecbursunuz çünkü öbür türlü cihazın hangi saatte ne
yayın olduğunu bilip sizin zevkinize göre kayıt
yapması mümkün değil. Böyle kullanmayacak olduktan
sonra da TiVo 'nun size pek faydası yok.
TiVo'nun işletim sistemi Linux. Ama bunu hiç
bilemezsiniz. Çünkü çok yaratıcı bir kullanıcı
arayüzünün arkasında Linuxla ilgili herşey gizlenmiş
durumda. TiVo mümkün olsa tüm donanımını da meraklı
gözlerden gizleyecek (Kapağına açarsanız garantisi
gider ha diye sıkı sıkı yapıştırmışlar). Bu da bir
bakıma anlayışla karşılanabilir çünkü bu alet hem
bir bilgisayar ve hem de bir tüketim elektroniği
olarak türünün ilk örneklerinden sayılabilir.
Onun bir tür bilgisayar oluşu hemen içini inceleme
arzumuzu kamçılıyor, ama üreticisi de bir tüketim
elektroniği ürünü oluşu dolayısıyla bunu yapamamamız
için elinden geldiğince uğraşmış. 14 Saatlik
kapasitede bir ($399) cihazın içinde aslında pek de
büyük sayılamayacak Quantum Fireball CX 13.6GB bir
hard disk var ve bu Quickview™ altında çalışırken 14
saat kadar bir kayıt süresi sağlıyor. Philips 'in
ayrıca 30 saatlik de bir cihazı var ve Sony de
benzer bir model üretti....
|
Kalite |
14 Saatlik Alıcı |
30 Saatlik Alıcı |
Kullanılabileceği yerler: |
|
İyi |
14 saat |
30 saat |
Animasyon, Çizgi film |
|
Orta |
8 |
18 |
Günlük Açık Oturumlar |
|
Yüksek |
6 |
14 |
Filmler, Diziler |
|
En İyi |
4 |
9 |
Spor, Aktiviteler |
Eğer 30 saatlik bir cihaz alırsanız vermeniz gereken
para $300 daha fazla. Öte yandan o cihazda
kullandıkları HDD sadece 30GB. Tabi bu işi kendimiz
yapabilsek daha ucuza gelir. O yüzden Harddiski
kendimiz değiştirmeyi denedik...
Kutuyu açınca ne gördüğümüz yukarıda. Bir IDE
kablosu. Hatta ilave bir HDD koyacak alan. Amaa...
formatı farklı. Yani formatsız veya PC formatlı bir
HDD bu sisteme tanıtılamaz. Yani mesela orijinal
diski klonlasak seri nolar ve şifreli sürücü
anahtarları tutar ama daha büyük bir diskle bu da
mümkün değil çünkü sürücü anahtarı sürücü
kapasitesini de içeriyor. O yüzden 13.6GB orijinal
HD sürücüsü büyütmemiz mümkün olmadı. TiVo
birimlerde şifreli anahtar uyumunu zorlayan bir
sistem koymuş değil. Ama gelecekte bunu da
yapmalarına bir engel yok.
TiVo 'nun ana motoru bir RISC PowerPC çipi. Solda
resmi olan bu IBM PowerPC 403GCX aslında taa en
baştan (1997) STB(set üstü kutu) larda kullanılmak
üzere tasarımlanmış bir çip. Speklerine göre bu çip
yaklaşık herbir saat sayklı için bir işlem yapıyor.
Ayrıca kullanıcı düzeynde registerleri, programlama
modeli ve veri tiplerini, ve 32 bit kayar nokta
işlemleri için adres kiplerini destekliyor. Dahili
16KB komut ve 8KB veri cep belleğine sahip ve 66MHz
de çalışıyor. Speklerine göre 112 MIPS hızı var. Bu
da (kaba güç olarak) yaklaşık Intel P90 düzeyinde
bir performans sayılır. Ancak bunun özel amaçlı
gömülü bir mikroişlemci olduğunu, dolayısıyla P90
mikoişlemcisinin fiilen bunun yerini tutmasının
mükün olmadığını akıldan uzak tutmamak lazım.
Philips bu kutunun tasarımına giriştiğinde bu
mikroişlemciyi esas cazip yapan özellik muhtemelen
IBM'in STB tasarımlarında mikroişlemcinin kaliteli
bir MPEG kodlayıcı/açıcı ile yakından çalışabilmesi
gerekliliğini çok önceden tanımış oluşuydu. O yüzden
olmalıdır ki TiVo da IBM CS22 MPEG-2 dekoder çipi
kullanılıyor.
MPEG2 ve Kullanıcı Arayüzü performansı
Karşılaştığımız MPEG2 performansı beklediğimizden
çok yüksek çıktı. "Orta" kaliteyi kullandığımızda
karşılaştığımız kayıt kalitesi fazlasıyla yeterli ve
en az VHS teyp kaydı kalitesinde. Bazen bir konser
veya maç kaydında "yüksek" kaliteyi kullandığımız
oldu."En iyi" seçimini ise sadece bir kere denemek
için yaptık. Aslında diskin kapasitesi kolay kolay
dolmuyor. O yüzden belki tüm kayıtlar için "yüksek"
kalitesi kullanılabilir.
TiVo ya göre "En iyi" seçimi yaptığınızda görüntü
kaybı "sıfır kare" oluyor ve DVD kalitesini
yakalıyor. Tabii toplam görüntü kalitesi sonuçta
kaynaktaki kaliteye bağlı birşey. Her halükarda
karşılaştığmız kalite umulandan çok yüksekti.
TiVo nun Canlı yayındaki kullanılışı
Günlük hayatta TiVo'ya alışması çok kolay. Kumanda
iyi tasarlanmış. Akla gelen herşey üstünde var.
Kanal değiştirme, sesi kısıp açma, Videoteyp
cihazındaki gibi oynatma, durdurma geri sarma, ileri
sarma, hızlı sarma var.
Şaşırtıcı gelen tek şey aletin sürekli çalışır
durumda olması. Sürekli birşeyler kaydetmesi
gerekiyor. Tabii bağlı durumda olduğu uydu alıcısı
(kablo alıcısı) da çalışır durumda olmalı. Örneğin
sabahleyin işe gitmeden, sabah haberlerinin siz
uyanmadan önce verilmiş olan kısmını dinleyip,
öğleyin (siz yok iken) TiVo'nun kaydetmesi
gerekenleri programlayıp, "canlı" yayına
atlayabiliyorsunuz.
Canlı oynayan bir programın arasına kaydettiğiniz
birşeyleri izlemeyi sokup, sonra atlamalarla
kaçırdığınız kısımları yakalayabiliyorsunuz. Gerçek
zamanlı kayıtta şöyle hoş birşey var. "instant
replay" diye bir buton. zamanda 8 saniye geriye
atlıyorsunuz. Bir de "jump to end" butonu var.
Bununla da TiVo'dan gerçek zamana dönebiliyor veya
eskiden kaydedilmiş birşeyi izlerken kaydın sonuna
gelebiliyorsunuz. Ancak tersi (o kaydın başına
alanı) yok.
Şöyle bir alışkanlığın gelişmesine yolaçıyor.
İzlemek istediğiniz herşeyi izlemeye 10 dakika geç
geliyorsunuz. Sonra izlemeye başladıktan sonra araya
reklamlar falan girdiğinde zipleyerek gerçek zamanlı
yayına yetişiyorsunuz. Telefon çaldığında yayını
durdurabiliyor olmak ta çok keyif verici birşey.
Canlı yayının tüm özellikleri her an elinizin
altında. Tabii daha akıllıca konulmuş bazı
özellikler de var.
Her zevke uyumlandırma
Şimdi kumandanın üst tarafına biraz daha yakından
bakalım.
Bu tip butonlar videoteyp ve TV kullanıcıları için
yeni birşey. En tepede bulunan TiVo logolu butona
basınca (aşağıda anlatacağımız) TiVo santralı
geliyor. TiVo'nun ekran menüleri ile uğraşırken sağ,
sol, yukarı, aşağı düğmeleri ile geziniyorsunuz,
seçmek için de geldiğiniz yerde (enter tuşu olarak)
Select butonunu kullanıyorsunuz. Şu başparmak yukarı
başparmak aşağı butonlarına bakınız. Bunları en
kolay yere koymuşlar. Gerçekten iyi akıl çünkü bu
butonları çok kullanıyorsunuz. Canlı TV izlerken
buna basmayı sık sık istiyorsunuz. Herhangi program
için (beğeninize göre) +3 ile -3 arası bir değer
veriyorsunuz. TiVo buradan sizin neleri en çok
beğenip beğenmediğinizi anlıyor. Daha sonra bu
bilgileri kullanarak (siz yokken oynamakta olan)
programları kaydedip etmemeye karar veriyor.
TiVo sizin zevkinize uyum sağlamaya çalışırken
birçok şeyi birden dikkate almak zorunda. Örneğin o
film (başını kaçırmışsınız) başka bir saatte tekrar
oynarsa kaydetmeye karar verebilir. Ya da o filmle
ayni türde bir başka film olduğunda onu size
izlemeniz için "tavsiye etmeye karar verebilir."
TiVo'nun tüm istediği karşısına her oturduğunuzda
size tam sayfa seçenek sunabilmek. Şimdi TiVo'nun
"Şu anda oynamakta olanlar" sayfasına bir göz
atalım..
Eğer yakından bakarsak iki tanesinin sol tarafında
küçük TiVo ikonları olduğunu görürüz. Bunlar bize
öneri olarak (zevkimize uyacağı varsayımıyla)
kendiliğinden kaydettiği kanallar. Eğer bunları
izlemezsek daha sonra kendiliğinden listeden
çıkıyorlar. Yani madem kaydetmiş diye illaki bir
bakmamız gerekmiyor. Ama eğer beğendiğiniz birşey
görürseniz statüsünü yükseltip silinmesine engel
olabilirsiniz. Ya da aksine hemen kolayca
sildirebilirsiniz. İsterseniz "x gün sonra sil"
şeklinde bir talimat da verebilirsiniz. Bir kere
sizin şunu kaydet diye bizzat verdiğiniz bir
talimatın önüne TiVo hiçbir zaman kendi
tavsiyeleriyle geçemez. TiVo kendiliğinden hiçbir
zaman sizin kaydet dediğiniz birşeyi silmeye veya
kaydetmemeye karar veremez.
TiVo 'nun bu sizin zevkinize uyumlanma "Taste
Matching" olayı gerçekten eğlenceli birşey. Genelde
çoğu zaman benim yerime oldukça doğru kararlar
verdiğini gördüm. Ama tabii armut dibine düşer
hesabı bazen de yanıldığı oluyor. Örneğin bir ara
çok genel bilgilerden hareketle benim komedi
filmleri sevdiğime karar verip Turner Classic film
müzikallerini kaydetmeye başladı. Bu durumda hemen
(Romalı Sezar gibi) birkaç defa başparmak aşağı
butonuna basıp bu seçiminin hatalı olduğunu söylemek
yeterli oluyor. (Aynı durum bazen filmin tekrar
gösterimlerinde de oluyor. Tabii hepsi doğruyu
öğreninceye kadar.)
Bu arada şunu da söylemem lazım. TiVo sizin
mahremiyetinize riayet eder. Yani (bazı internet
sitelerinin cookieler toplayarak yaptığı gibi) sizin
tercih ve alışkanlıklarınızı birilerine rapor etmez.
Bütün bu bilgiler sizin kendi makinenizde korunur.
Merkeze bu bilgileri ispiyonlama adeti yoktur.)
Tabii, bunu ispat edebilme imkanımız yok, ama aleti
yapanlar bunun kesinlikle böyle olduğunu ısrarla
söylüyorlar (günahı boyunlarına).
Şimdi TiVo'nun esas programlı kayıt işlemine bir
bakalım.
Programlı Kayıt
Bu iş de Videoteyp cihazıyla yaptığınız programlı
kayıt işleminden oldukça farklı. Bir kere kaydetmek
istediğiniz yayının hangi kanalda hangi saatte
olacağını önceden bilmeniz gerekmiyor. TiVo geceleri
merkeze telefon edip her kanalın yayın akış
programıyla ilgili en son güncel bilgiyle kendini
yenilediğinden, son anda yapılan değişikliklerden
bile haberdar olup kendi programını ona göre
düzenleyebiliyor. TiVo 'nun (kumandanın en tepesinde
ortadaki butona bastığınızda gelen) Santral menüsüne
bir bakalım.
TiVo Santralı yayın akış programlarının içinden
istediğinizi arayıp seçmenizde kullanılan bir arama
motoru arayüzüne sahip. Tabii yayın şebekesi
kanalları bazında da arama yapabiliyorsunuz. Bütün
bunlar yetmezse TiVo'nun taste-matching işlemiyle
sizin için ürettiği öneri listesinden
arayabilirsiniz.
Kaydetmek istediğiniz bir programı bulduğunuzda iki
seçeneğiniz var. Bir defa kaydettirebilirsiniz veya
devamı niteliğinde rastladığı hepsini kaydetmesini
söyleyebilirsiniz. Bu durumda yayın akış programında
değişiklikler olsa alakasız bir saatte ekstra bir
şekilde başka bir kanalda yayınlasa da TiVo onu
yakalar. Hangi kalitede kayıt yapmasını ve bellekte
ne kadar süre tutmasını istediğinizi
söyleyeceksiniz. Sürekli arşivlemek istediğiniz
birşey olursa ve bunu Videoteype kaydetmek
istiyorsanız bunu da söyleyeceksiniz. Sisteminizde
bulunan Videoteyp türü bir cihazı kullanarak bu
kaydı da sizin için gerçekleştirir.
TiVo 'nun yeni versiyon (1.3) işletim sisteminde "TiVomatic"
diye birşey var. Diyelim canlı olarak birşeyi
seyrediyorsunuz o sırada araya reklam girdi, size
falanca zaman oynayacak falanca programdan
bahsediyor. Yayının içine de TiVo'nun anlayacağı bir
etiket koymuşlar. Eğer sizin gerçekten kaçırmak
istemediğiniz birşey ise sadece tek tuşa "select"
basarak TiVo'ya talimat veriyorsunuz. TiVo hemen o
yayını kayıt programına alıyor ve ne zaman
yayınlanırsa mutlaka kaydedip size izletiyor. Tabii
bu Tivomatik her kanalın yaınında yok. Ama TiVo'nun
yaygınlaşma hızına bakılırsa kısa zamanda bütün
yayıncılar bunu kullanmak zorunda kalacaklar.
Çelişkiler olmuyor mu ?. Oluyor tabii. Ama TiVo
akıllı genelde önceden çelişkinin farkına varıp sizi
uyarıyor. Maalesef TiVo aynı anda iki yayını birden
göremez, kaydedemez. Birer birer kaydedebilir. Ama
aynı anda hem gösterip hem kaydedebilir. (Videoteypin
hiçbir zaman yapamayacağı birşey)
|